Mendocino SBDC

Volare Aerial Imaging

“It’s been a real confidence booster to have someone as a sounding board and help connect to local companies so it’s really helped me stay motivated. I can contact my personal advisor at any time and he usually responds within an hour to any questions I have or to set up a meeting.”

All Client Stories

Lorenzo Rota knew how to fly a drone but he needed some help to make his business soar.

On a sunny Saturday in February 2021, we met up with Lorenzo Rota at Giorno Park in Ukiah. Lorenzo is pretty new to the area but he brought with him a very interesting business! We kicked off our conversation by talking about what Volare Aerial Imaging does

WC: Tell our readers who you are and what your business is.
LR: My name is Lorenzo Rota. I am the owner of Volare Aerial Imaging, a drone services company in Mendocino County. I provide services to agriculture, construction and utilities. We love flying drones! 

WC: When did you first fly a drone and what did it feel like? 
LR: I first flew one in 2015 and I was scared as heck. I survived the flight but not the landing!

WC: What led you into deciding to start a drone business?
LR: I was first involved in using kites for aerial photography. I was using them to lift fairly heavy cameras with remote-control gimbels. And then drones arrived, which became a game changer as we weren’t stuck relying on wind and strings to hold the cameras in the air. I was given a drone as a gift and started playing around with it learning about photography and videography. Then I learned you could generate maps using the drones. I started connecting with local businesses [on the central coast] that were involved with using drones for inspecting wind turbines and from there I got into mapping local farms in the Santa Cruz/Monterey area. 

Huongdancuoc giải thích cách công nghệ phát trực tiếp bóng đá thay đổi

Công nghệ phát trực tiếp đã tái định hình toàn bộ cách người hâm mộ bóng đá tiếp cận và trải nghiệm môn thể thao này trong vòng chưa đầy hai thập kỷ. Từ những buổi phát sóng truyền hình cáp độc quyền với lịch trình cứng nhắc, ngành công nghiệp phát sóng thể thao đã chuyển dịch sang một hệ sinh thái số hóa linh hoạt, nơi người xem có thể theo dõi trận đấu từ bất kỳ thiết bị nào, ở bất kỳ đâu trên thế giới. Sự thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến thói quen tiêu dùng nội dung của khán giả mà còn tác động sâu sắc đến mô hình kinh doanh của các câu lạc bộ, liên đoàn, nhà đài và cả hệ sinh thái cá cược thể thao hợp pháp đang phát triển mạnh tại nhiều quốc gia châu Á.

Từ truyền hình cáp đến nền tảng OTT: Hành trình chuyển đổi công nghệ phát sóng bóng đá

Trong suốt những năm 1990 và đầu 2000, quyền phát sóng bóng đá được kiểm soát hoàn toàn bởi các đài truyền hình lớn. Tại Anh, sự kiện BSkyB (nay là Sky Sports) giành được quyền phát sóng Premier League vào năm 1992 với mức giá 304 triệu bảng Anh cho giai đoạn 5 năm đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng đầu tiên trong lịch sử thương mại hóa bóng đá. Mô hình này nhanh chóng lan rộng ra toàn cầu, tạo ra một thị trường bản quyền truyền hình khổng lồ nhưng bị giới hạn bởi hạ tầng vật lý — người xem buộc phải có ăng-ten, đầu thu cáp hoặc vệ tinh và phải ngồi trước màn hình tivi vào đúng khung giờ phát sóng.

Bước ngoặt thực sự đến với sự xuất hiện của băng thông rộng tốc độ cao và công nghệ nén video H.264 vào giữa những năm 2000. Giao thức này cho phép truyền tải video chất lượng cao qua đường truyền internet thông thường mà không cần hạ tầng phát sóng chuyên biệt. Năm 2007, YouTube bắt đầu thử nghiệm phát trực tiếp, và đến năm 2012, nền tảng này đã hỗ trợ stream sự kiện thể thao quy mô lớn đầu tiên. Tuy nhiên, phải đến khi Amazon Prime Video giành được một phần gói bản quyền Premier League vào năm 2018, thế giới mới chính thức chứng kiến sự xâm nhập của các nền tảng OTT (Over-The-Top) vào thị trường phát sóng bóng đá đỉnh cao.

Công nghệ Adaptive Bitrate Streaming (ABR) là yếu tố kỹ thuật then chốt cho phép trải nghiệm xem bóng đá trực tiếp trở nên mượt mà hơn. Thay vì phát một luồng video cố định, hệ thống ABR liên tục đánh giá băng thông của người dùng và tự động điều chỉnh chất lượng hình ảnh trong thời gian thực. Điều này có nghĩa là người xem ở vùng có kết nối internet yếu vẫn có thể theo dõi trận đấu mà không bị gián đoạn hoàn toàn — hệ thống sẽ tự hạ độ phân giải từ 4K xuống 1080p, rồi 720p, thay vì để màn hình đóng băng. Các nền tảng như DAZN, ESPN+, và beIN Sports Connect đều sử dụng công nghệ này làm nền tảng cốt lõi.

Sự phát triển của mạng 4G LTE từ năm 2012 và đặc biệt là 5G từ năm 2019 đã mở ra một chiều kích hoàn toàn mới: xem bóng đá trực tiếp trên thiết bị di động với chất lượng ngang bằng hoặc vượt trội so với truyền hình truyền thống. Theo báo cáo của Ericsson Mobility Report năm 2022, lưu lượng dữ liệu video trực tiếp thể thao trên mạng di động đã tăng trưởng 47% so với năm trước, trong đó bóng đá chiếm tỷ trọng lớn nhất ở khu vực châu Âu và châu Á – Thái Bình Dương.

Tác động đến thị trường bản quyền, hành vi người xem và hệ sinh thái cá cược thể thao

Sự chuyển dịch sang phát trực tiếp kỹ thuật số đã làm thay đổi cấu trúc thị trường bản quyền theo những cách không ai dự đoán được vào đầu những năm 2010. Gói bản quyền phát sóng Premier League giai đoạn 2022–2025 được bán với tổng giá trị 5,1 tỷ bảng Anh — trong đó lần đầu tiên các nền tảng streaming quốc tế chiếm hơn 50% tổng giá trị hợp đồng. Điều này phản ánh một thực tế mới: khán giả toàn cầu, đặc biệt ở Đông Nam Á, Trung Đông và Mỹ Latinh, đang chi trả ngày càng nhiều hơn để xem bóng đá Anh qua internet thay vì qua truyền hình vệ tinh truyền thống.

Về hành vi người xem, dữ liệu từ Nielsen Sports năm 2023 chỉ ra rằng 68% người xem bóng đá dưới 35 tuổi hiện nay ưu tiên xem qua thiết bị di động hoặc máy tính bảng, so với chỉ 22% vào năm 2015. Quan trọng hơn, hành vi “second screen” — vừa xem bóng đá vừa tương tác trên mạng xã hội hoặc các ứng dụng khác trên điện thoại — đã trở thành chuẩn mực thay vì ngoại lệ. Điều này tạo ra một cơ hội lớn cho các nền tảng tích hợp nội dung phân tích, thống kê thời gian thực và tính năng tương tác vào luồng phát trực tiếp.

Mối liên hệ giữa công nghệ phát trực tiếp và thị trường cá cược thể thao là một trong những phát triển thú vị nhất trong thập kỷ qua. Khi người dùng có thể theo dõi trận đấu theo thời gian thực trên điện thoại, họ cũng có xu hướng tham gia cá cược trong trận (in-play betting) nhiều hơn. Theo dữ liệu từ H2 Gambling Capital, tỷ lệ cá cược trong trận đã tăng từ khoảng 30% tổng doanh thu cá cược thể thao vào năm 2010 lên hơn 70% vào năm 2022. Các nền tảng hướng dẫn và phân tích cá cược như Huongdancuoc đã nắm bắt xu hướng này bằng cách cung cấp thông tin phân tích kèo, tỷ lệ cược và chiến lược đặt cược được cập nhật theo diễn biến trận đấu — một dạng nội dung chỉ có giá trị khi kết hợp với khả năng theo dõi trận đấu trực tiếp.

Độ trễ (latency) trong phát trực tiếp là vấn đề kỹ thuật quan trọng nhất trong bối cảnh này. Phát sóng truyền hình vệ tinh truyền thống có độ trễ khoảng 3–7 giây so với thực tế trên sân. Trong khi đó, các luồng OTT thông thường có thể có độ trễ lên đến 30–45 giây do quá trình mã hóa, phân phối qua CDN (Content Delivery Network) và giải mã tại thiết bị đầu cuối. Sự chênh lệch này tạo ra vấn đề nghiêm trọng cho thị trường cá cược trong trận: một người xem qua internet có thể nhận được thông báo về một bàn thắng từ mạng xã hội trước khi thực sự nhìn thấy nó trên màn hình, tạo ra lợi thế không công bằng. Để giải quyết vấn đề này, các công ty như Endeavor Streaming và Phenix Real-Time Solutions đã phát triển công nghệ ultra-low latency streaming, đưa độ trễ xuống dưới 1 giây, gần tương đương với truyền hình vệ tinh.

Công nghệ AI, dữ liệu thời gian thực và tương lai của trải nghiệm xem bóng đá

Sự hội tụ giữa trí tuệ nhân tạo và phát trực tiếp đang mở ra những khả năng hoàn toàn mới trong cách nội dung bóng đá được sản xuất và phân phối. Công nghệ computer vision — khả năng máy tính “nhìn” và hiểu hình ảnh video — hiện đã đủ mạnh để tự động theo dõi vị trí của tất cả 22 cầu thủ, quả bóng và trọng tài trong thời gian thực với độ chính xác cao. Hệ thống TRACAB của công ty Chyron, được sử dụng tại Premier League và nhiều giải đấu hàng đầu châu Âu, tạo ra hơn 25 điểm dữ liệu cho mỗi cầu thủ 25 lần mỗi giây — tức là hơn 3,3 triệu điểm dữ liệu mỗi phút cho một trận đấu.

Dữ liệu này không chỉ phục vụ cho phân tích chiến thuật của huấn luyện viên mà còn được tích hợp trực tiếp vào trải nghiệm xem. Các nền tảng như Amazon Prime Video đã thử nghiệm tính năng “X-Ray for Sports” — hiển thị tốc độ chạy của cầu thủ, xác suất ghi bàn theo thời gian thực và các thống kê so sánh ngay trên màn hình trong khi trận đấu đang diễn ra. Đây là bước tiến xa hơn so với đồ họa thống kê tĩnh vốn đã quen thuộc trên truyền hình, vì nó được cá nhân hóa và cập nhật liên tục dựa trên diễn biến thực tế của trận đấu.

Trí tuệ nhân tạo cũng đang thay đổi cách sản xuất nội dung phát trực tiếp. Hệ thống camera tự động do AI điều khiển, như giải pháp của Pixellot được triển khai tại hơn 100 quốc gia, có thể ghi hình và phát sóng các trận đấu ở giải hạng thấp hoặc bóng đá trẻ mà không cần đội ngũ quay phim. AI tự động theo dõi bóng, chọn góc máy và thậm chí tạo ra bình luận tự động. Điều này đã mở rộng đáng kể lượng nội dung bóng đá có sẵn trực tuyến — từ các giải đấu nghiệp dư địa phương đến các giải trẻ của câu lạc bộ, vốn trước đây không bao giờ được phát sóng vì chi phí sản xuất quá cao.

Công nghệ thực tế tăng cường (AR) và thực tế ảo (VR) đang ở giai đoạn đầu của quá trình tích hợp vào phát trực tiếp bóng đá. Meta (trước đây là Facebook) đã thử nghiệm phát sóng trận đấu trong môi trường VR thông qua Meta Quest từ năm 2021, cho phép người xem “ngồi” trên khán đài ảo và theo dõi trận đấu từ góc nhìn 180 độ hoặc 360 độ. Dù công nghệ này vẫn còn hạn chế về chất lượng hình ảnh và sự thoải mái khi sử dụng thiết bị đeo, nhưng tiềm năng dài hạn là rất lớn — đặc biệt khi kết hợp với các tính năng xã hội cho phép người dùng “ngồi cùng” bạn bè ở các vị trí khác nhau trên thế giới trong không gian ảo.

Công nghệ 5G đóng vai trò quan trọng trong việc hiện thực hóa các kịch bản này. Với băng thông lý thuyết lên đến 10 Gbps và độ trễ dưới 1 millisecond, 5G không chỉ cho phép phát trực tiếp 4K và 8K trên thiết bị di động mà còn mở ra khả năng phát sóng đa góc máy — nơi người xem có thể tự chọn góc nhìn yêu thích của mình trong thời gian thực. Sky Sports và BT Sport tại Anh đã thử nghiệm tính năng này với một số trận đấu Premier League từ năm 2020, và phản hồi từ người dùng cho thấy đây là một trong những cải tiến được đánh giá cao nhất về trải nghiệm xem.

Thách thức pháp lý, vấn đề bản quyền và thị trường Đông Nam Á

Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ phát trực tiếp cũng kéo theo những thách thức pháp lý và thương mại phức tạp, đặc biệt trong bối cảnh thị trường phân mảnh theo địa lý. Quyền phát sóng bóng đá vẫn được bán theo từng khu vực địa lý (territorial rights), có nghĩa là một nền tảng có thể hợp pháp phát sóng một trận đấu ở Việt Nam nhưng vi phạm bản quyền nếu người dùng ở Thái Lan truy cập vào cùng luồng đó. Các công nghệ kiểm soát địa lý (geo-blocking) dựa trên địa chỉ IP được sử dụng rộng rãi để thực thi các hạn chế này, nhưng sự phổ biến của VPN đã tạo ra một thị trường ngầm đáng kể.

Tại Đông Nam Á, thị trường bản quyền bóng đá trực tiếp đang trải qua giai đoạn cạnh tranh khốc liệt. Ở Việt Nam, K+, VTV và FPT Play đã và đang cạnh tranh để giành quyền phát sóng các giải đấu lớn. Giá bản quyền phát sóng Premier League tại khu vực Đông Nam Á đã tăng gấp 3-4 lần trong giai đoạn 2013–2022, phản ánh sức hút ngày càng lớn của thị trường này đối với các liên đoàn bóng đá châu Âu. Tuy nhiên, sự phân mảnh giữa nhiều nền tảng khác nhau cũng là nguồn gốc của sự bất tiện cho người dùng — họ phải đăng ký và trả phí cho nhiều dịch vụ khác nhau để theo dõi các giải đấu mà họ quan tâm.

Vấn đề vi phạm bản quyền qua phát trực tiếp trái phép (illegal streaming) là mối lo ngại lớn của ngành. Theo ước tính của MUSO, một công ty phân tích vi phạm bản quyền, có khoảng 2,5 tỷ lượt truy cập vào các trang web phát sóng bóng đá trái phép mỗi năm trên toàn cầu, trong đó Đông Nam Á và Nam Á chiếm tỷ lệ lớn. Các liên đoàn và đài truyền hình đang phản ứng bằng cách áp dụng công nghệ watermarking kỹ thuật số — nhúng các dấu hiệu nhận dạng vô hình vào từng luồng video, cho phép xác định nguồn gốc rò rỉ và thực thi quyền pháp lý nhanh hơn. Ngoài ra, công nghệ chặn IP theo thời gian thực (live blocking) đang được phát triển để có thể vô hiệu hóa các luồng vi phạm trong vòng vài phút sau khi phát hiện.

Một khía cạnh thường bị bỏ qua là tác động của công nghệ phát trực tiếp đến bản thân các câu lạc bộ bóng đá. Nhiều câu lạc bộ lớn như Manchester City, Real Madrid và Barcelona đã xây dựng các nền tảng OTT riêng của mình — City+, Real Madrid TV, Barça TV+ — để phân phối nội dung trực tiếp đến người hâm mộ toàn cầu mà không phải qua trung gian. Đây là chiến lược xây dựng mối quan hệ trực tiếp với người hâm mộ (direct-to-consumer) nhằm thu thập dữ liệu người dùng, tăng doanh thu từ thương mại điện tử và giảm sự phụ thuộc vào các nhà phân phối truyền thống. Dù các nền tảng này chủ yếu phát sóng nội dung phụ như luyện tập, phỏng vấn và tài liệu hậu trường thay vì các trận đấu chính thức (do bị ràng buộc bởi hợp đồng bản quyền với liên đoàn), xu hướng này cho thấy hướng phát triển dài hạn của ngành.

Nhìn lại toàn bộ hành trình từ truyền hình cáp độc quyền đến hệ sinh thái phát trực tiếp đa nền tảng hiện nay, có thể thấy rằng công nghệ không chỉ thay đổi cách người ta xem bóng đá mà còn tái cấu trúc toàn bộ kinh tế học của môn thể thao này. Dòng tiền bản quyền ngày càng lớn hơn và phân bổ theo cách khác hơn; hành vi người hâm mộ trở nên đa dạng và phức tạp hơn với sự tích hợp của mạng xã hội, cá cược và nội dung tương tác; và ranh giới giữa xem thể thao, phân tích thể thao và tham gia vào các hoạt động liên quan ngày càng mờ nhạt hơn. Với sự phát triển tiếp tục của 5G, AI và các công nghệ immersive như VR/AR, thập kỷ tới hứa hẹn sẽ mang đến những thay đổi còn sâu sắc hơn trong cách bóng đá được trải nghiệm trên toàn thế giới — và Đông Nam Á, với dân số trẻ, tỷ lệ thâm nhập smartphone cao và niềm đam mê bóng đá sâu sắc, sẽ là một trong những thị trường định hình xu hướng đó.

WC: How fast can your drone fly? 
LR: This one can fly about 50 miles per hour. It can lift 13 lbs and its range is about 2 miles. I can attach DSLR cameras, multi-spectral sensors, put lasers on it, and dispensers for beneficial insects. 

WC: What’s the process for launching your drone to the completion of a project? 
LR: For every project we first have to plan out the flight. We make sure there are no FAA restrictions in the area or firefighting efforts so we don’t launch when other aircraft are in the air. We also get any authorizations from the local airport, which is required in Ukiah. If it’s an autonomous mission, we program the flight before we even reach the location so the drone flight is pre-planned and we’re not actually flying it. We’ll go on-site, say to a farm or vineyard, set up a safe area, check for aircraft, launch and complete the mission. Once we get back to the office, we take the data and put it into software that generates a map, depending on whether we use a camera or specialized sensors for checking crop health. 

WC: What do the sensors record?
LR: The sensors can detect various light bands and then we can determine the crop health. If we see any problems with the crops we can also reconfigure the drone to dispense beneficial insects, which will attack insects or other problems on crops. 

WC: What do you do for construction projects? 
LR: For construction, we can monitor a site over time. We fly weekly flights over the same location and the construction managers can remotely check material locations, equipment locations, and the progress of the construction. 

WC: What is the most amazing, unique thing you have learned while doing this work? 
LR: I didn’t know you could help strawberry fields by releasing beneficial insects from drones. 

Next, we were interested in how Lorenzo learned about the Mendo-Lake SBDC.

WC: Did you know about the Mendo-Lake SBDC before you moved here? 
LR: When I moved here I contacted the SBDC to take some webinars they were offering. From there I had some in-person advising at the SBDC office where we talked about formalizing the business and creating a business plan. It was a very comfortable experience. My advisor was also from a technology background so he understood where I was coming from and the transition I was making. It’s been a real confidence booster to have someone as a sounding board and help connect to local companies so it’s really helped me stay motivated. I can contact my personal advisor at any time and he usually responds within an hour to any questions I have or to set up a meeting.

WC: What did you learn about what the Mendo-Lake SBDC offers their clients?
LR: The most important thing I got from the Mendo-Lake SBDC was from their online webinars learning about how to market the business via online venues. I highly recommend them. I’ve got some great ideas from them and it’s been extremely beneficial for my company. 

WC: What are the most challenging and most rewarding parts of owning your own business? 
LR: The most challenging part is keeping up with all the business operations while still being focused on technology and the drone equipment as the industry keeps changing. The most rewarding is meeting new people and solving problems that people haven’t been able to solve before.

WC: What is the coolest project you’ve ever flown your drone on? 
LR: The coolest has been inspecting transmission towers for wildfire risk and that’s because we go to many remote areas, sometimes on top of mountains and in really out-of-the-way places. We’ve seen some really wild things out there.

WC: Any last words for us today?
LR: It’s great that Mendo-Lake SBDC provides no cost services and advising to me!